IA-Speak proiektu iraultzailea da, mintzatzeko arazoak dituzten pertsonen errehabilitazioa eta komunikazioa hobetzea bilatzen duena, batez ere hartutako garun-kaltea (HGK) dutenena. Enpresa liderrek, ikerketa-zentroek eta beste erakunde batzuek osatutako partzuergo batek garatuta, komunikazio-zailtasunak dituzten pertsonei laguntzeko aldaketa esanguratsua ekarriko duela dirudi. Adacenek proiektu horretan parte hartzen du, Copysan, Veridas, Bigd, Falcón Electrónica, NAIR Center eta Miguel Servet Fundazioarekin batera. Proiektu horrek Nafarroako Gobernuak finantzatutako laguntza bat jaso du, I+Gko proiektu estrategikoak egiteko 2024-2027ko deialdiaren esparruan.
Disartria
Hartutako garun-kalteak (HGK) 435.400 pertsonari erasaten die Espainian. Nafarroan 2.320 kasu baino gehiago daude. Nahasmendu horrek hainbat kausa izan ditzake, hala nola istripu zerebrobaskularrak, garezur-garunetako traumatismoak edo garuneko tumoreak, eta anomaliak eragin ditzake komunikazioan, beste zenbait sekuela fisiko, kognitibo eta emozionalen artean. Horietako bat disartria da, hitzak ahoskatzeko organoen gaitasun motorraren asaldu bat. Jasaten duten pertsonak diskurtso zentzuduna eta ongi egituratua egiteko gai dira, baina solaskideak nekez uler dezake esaten duena. Bakartze eta frustrazio handia sortzen du pertsonengan eta haien familiengan, eguneroko bizitzan autonomia-falta eragiten duen aldi berean.
Bestalde, horrelako nahasmenduetan errehabilitazioak funtsezko eginkizuna betetzen du komunikazio-gaitasuna hobetzeko, eta etengabeko eta moldaerazko prozesua da, gizabanako bakoitzaren behar espezifikoak asetzeko diseinatu behar dena. Hala ere, azken urteetan beste errehabilitazio-prozesu batzuetan aurrerapen teknologiko handiak izan diren arren, hartutako garun-kalte baten ondoren komunikazio-nahasmenduak dituzten pertsonen errehabilitazioa irizpide subjektibo eta estandarretan oinarrituta egiten jarraitzen da, eta beti espezialista batek gainbegiratuta. Gainera, kasu askotan, batez ere larrienetan, susperraldia ez da inoiz gertatzen. Beraz, biztanleriaren segmentu horrek bete gabeko premia bat du: errehabilitazio-prozesuak hobetuko dituzten eta komunikazio eraginkorra erraztuko duten tresna berriak edukitzea.
Adimen artifizialaren (AA) garapen azkarrari eta ahotsa errekonozitzeko sistemetan erakutsi duen ahalmenari esker, disartria pairatzen duten pertsonen errehabilitazioa, komunikazioa eta bizi-kalitatea hobetzeko aukerarik onena izatera iritsi da. Hizketaren errekonozimendu automatikoaren adimen artifiziala gaur egungo sistemarik aurreratuenetakoa da; hainbat eredu komertzial daude, eta gero eta metodo efizienteagoak. Domotikan, bezeroentzako arretan edo aldibereko itzulpenean ematen zaizkion erabilerak ahotsaren prozesamenduan adimen artifiziala erabiltzearen adibideak dira. Dena den, horrelako soluzioak ez dira batere eraginkorrak izaten erabiltzaileek ahots- eta/edo hizketa-arazoak dituzten kasuetan. Ildo horretan, adimen artifizialeko ereduen muga handienetako bat disartria duten gaixoen datu-base urriak dira.
IA-Speak proiektua hartutako garun-kalte batek eragindako hizketa-nahasmenduak dituzten pertsonei laguntza integrala eta pertsonalizatua emateko sistema adimendun bat diseinatu, garatu eta baliozkotzean zentratzen da. Sistema horrek komunikazio-oztopoak gainditzen eta bizi-kalitatea eta gizarteratzea hobetzen lagunduko die. Gainera, IA-Speak erabilgarria izango da gaixotasun neurodegeneratiboak dituzten pertsonentzat eta komunikazio-zailtasunak dituzten adinekoentzat ere. Eguneroko komunikazioan zein errehabilitazioan lagunduko die pertsona horiei.
IA-Speak proiektuak bi bidetan lan egiten du. Alde batetik, errehabilitazioa pertsona bakoitzaren behar indibidualetara egokitzea ahalbidetuko duen aurpegi-errekonozimenduz hornitutako errehabilitazio-plataforma adimendun bat sortzen. Bestetik, eguneroko bizitzan komunikazio arin eta eraginkorra izateko aukera emango dien itzulgailu automatiko bat gauzatzen.
Eguneroko komunikazioaren esparruan gailu eramangarri bat izango da. Automatikoki aktibatuko da erabiltzailea hitz egiten hasten denean, ahotsa grabatuko du, itzulpen-algoritmoak ostatatuta dauden zerbitzarira bidaliko du, audioaren itzulpena jasoko du, eta erabiltzailearen ahots errealarekin denbora errealean erreproduzitzeko gai izango da. Material birziklatu eta birziklagarriekin fabrikatuko da, eta 3D inprimaketa bezalako teknologiak erabiliko dira, soluzioa eskari errealera egokitu ahal izateko. Helburua da gailu arina (pisu maximoa: 150 gramo), 5 orduko autonomia eta 20 urtetik gorako iraunkortasuna izango dituena lortzea.
Errehabilitazioari dagokionez, plataforma gai izango da aurpegia errekonozitzeko teknologiaren laguntzarekin pertsona horien ahots-patroiak lortzeko, eta, patroi horietatik abiatuta, patroi normatiboekin konparazio bat egiteko, irizpide objektibo horietan oinarritutako errehabilitazioaren jarraipen eta gomendio pertsonalizatuak ezartzeko helburuarekin.
